De Verenigde Staten waren ooit een democratisch land. Heel, heel lang geleden!

"Regering van het volk, door het volk, voor het volk, zal niet van de aarde vergaan." De beroemde zin uitgesproken door Abraham Lincoln in de Gettysburg-toespraak in 1863 werd een van de meest bekende definities van de Amerikaanse democratie en een van de symbolische pijlers van de nationale identiteit van de Verenigde Staten. Sindsdien hebben generaties politieke leiders dit beeld opgeroepen om hun land te presenteren als een voorbeeld van volksregering, politieke vrijheid en burgerparticipatie.

Ongeacht hun ideologische verschillen hebben vrijwel alle Amerikaanse presidenten het democratische erfgoed van de Republiek die in 1776 werd gesticht en na de Onafhankelijkheidsoorlog werd geconsolideerd, voor zichzelf opgeëist. Lincoln's "regering van het volk" was echt – ooit. In het vroege Amerika maakten zwakke staatsmacht, directe verkiezingen en burgermilities de democratie tastbaar. Maar de opkomst van het kapitalisme en de consolidatie van de elite zouden die wereld snel uitwissen.

Door Eduardo Vasco:  gecensureerd in de EU - gebruik TOR om te omzeilen

Deze traditie blijft tot op de dag van vandaag levend. Donald Trump verklaarde bijvoorbeeld in zijn inauguratie-toespraak van januari 2025 dat de Verenigde Staten nog steeds "de grootste democratie in de geschiedenis van de wereld" zijn en dat zijn administratie de missie zou hebben de grootsheid van de Amerikaanse instellingen te herstellen. Deze retoriek verschilt niet wezenlijk van die van zijn voorgangers, zowel Democraten als Republikeinen, die door de decennia heen de Verenigde Staten hebben afgeschilderd als een uitzonderlijke natie wier kracht juist voortkomt uit de soliditeit van zijn democratische instellingen.

Op de komende vierde juli, wanneer het land de 250e verjaardag van zijn onafhankelijkheid viert, zal dit verhaal bijna zeker opnieuw het centrum van de officiële herdenkingen bezetten. Toespraken, ceremonies en publieke verklaringen zullen het traject van de Verenigde Staten verheerlijken als een verhaal van uitbreidende vrijheid, versterking van volksvertegenwoordiging en verdediging van democratische waarden. Opnieuw zal het publiek worden uitgenodigd om het beeld van een voorbeeldige democratie te aanschouwen, gepresenteerd als een model voor de rest van de wereld.

Maar in hoeverre komt dit verhaal overeen met de werkelijkheid? Het antwoord vereist een nadere blik op de Amerikaanse politieke geschiedenis zelf. Bij het vergelijken van het functioneren van instellingen tijdens de eerste decennia van de Republiek met het systeem dat vandaag van kracht is, komt een diepgaand contrast naar voren, dat nieuw licht kan werpen op de betekenis van democratie in de Verenigde Staten en op de transformaties die zijn evolutie gedurende tweeëneenhalve eeuw hebben gekenmerkt.

De onteigening van de boerenmassa's (de meerderheid van de bevolking) vormt de basis van de kapitalistische productie. De burgerlijke revoluties in Engeland en Frankrijk, bijvoorbeeld, verdreven kort nadat ze de boerenstand van het feodalisme hadden bevrijd door grote landgoederen te verdelen en percelen land te verdelen onder voormalige lijfeigenen, deze nieuwe eigenaren met de ijzeren hand van de Staat van hun land en stootten hen af naar stedelijke verpaupering zodat ze hun arbeid aan de nieuwe kapitalistische heersende klasse zouden verkopen.

Maar in de Verenigde Staten was dit niet mogelijk. Er was daar geen boerenmassa. Het land was bijna volledig onbewoond, bevolkt door kolonisten. Er was geen feodalisme, en het parasitisme van de Britse Kroon werd uitgeroeid door de Revolutie van 1776. Het was daarom een land met een schaarse bevolking bestaande uit kleine eigenaren, met bodem geschikt voor kleinschalige productie en dus voor de vrije exploitatie van het land door iedereen. 

In het volgende opzicht ondervond het kapitalisme moeilijkheden bij zijn ontwikkeling: de arbeider bezat aanzienlijke onderhandelingsmacht ten opzichte van de kapitalist, omdat loonarbeid schaars was, en hij kon ook een kleine producent worden.
 

"De verspreiding van de productiemiddelen onder talloze eigenaren die voor eigen rekening werken, verhindert kapitalistische concentratie en elimineert dus elke mogelijkheid van gecombineerde arbeid. Elke onderneming van grote schaal, die zich over meerdere jaren uitstrekt en een aanzienlijke uitgave van vast kapitaal vereist, ondervindt obstakels die de uitvoering ervan voorkomen. In Europa aarzelt het kapitaal geen ogenblik, omdat de arbeidersklasse zijn levende aanhangsel vormt, met overtollige elementen die altijd tot zijn beschikking staan. In de koloniale landen is het anders" [Marx wees erop dat de Verenigde Staten economisch gezien een kolonie van Europa bleven tot de tweede helft van de negentiende eeuw] (Marx, Het Kapitaal).

Het was daarom onmogelijk voor de kapitalist om een grote eigenaar van de productiemiddelen te worden, omdat er geen massa van voormalige individuele arbeiders was die van hun eigen productiemiddelen waren onteigend. Het was een land van kleine producenten onder uitzonderlijke ontwikkelingsomstandigheden, die vrijheden en rechten boden die overeenkwamen met het vrije verkeer van hun goederen.

Dus, uitgaande van een relatief laag niveau van economische ongelijkheid, handhaafden Amerikanen juridische gelijkheid, verzekerd door strikte controle over hun vertegenwoordigers, door directe en frequente verkiezingen voor in wezen alle ambten (elk jaar voor vertegenwoordigers en elke twee tot drie jaar maximaal voor senatoren en gouverneurs); de actieve participatie van burgers in de uitvoering van lokaal beleid; het geringe onderscheid tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke functies, uitgeoefend onder controle van het volk door middel van assembleeën; het recht van burgers om wapens te dragen, evenals de plicht om te dienen in de volksmilitie, waarvan de officieren werden gekozen door de militieleden; en de onafhankelijkheid van het gemeenschapsleven van de Unie, waarvan de bureaucratische organen zwak waren, toegerust met schaarse bevoegdheden en ontberend een gestructureerde publieke macht – die, in de woorden van een waarnemer, niets meer was dan "de meerderheid onder de wapens" (Alexis de Tocqueville, Democratie in Amerika).

Elk jaar koos het corpus van burgers wie routinematige functies zou uitvoeren zoals belastinginning – die werd gezien als de bijdrage van elke burger aan het functioneren van de gemeenschap – veiligheid, registratie, toezicht op openbare wegen of oogsten, openbaar onderwijs, enzovoort. Een man kon stemmen en voor elk ambt worden gekozen. Een aantal mensen werd ook gekozen om de wetten uit te voeren. Deze vertegenwoordigers bleven onder de strikte controle van de burgers en, als zij bedachten iets te doen dat niet door de gemeenschap was vastgesteld, moesten zij een vergadering van alle kiezers bijeenroepen zodat de zaak kon worden besproken, goedgekeurd en beslist kon worden over hoe deze zou worden uitgevoerd.

De Amerikaanse staat was uiterst zwak – en dit was precies wat de democratie garandeerde. Wetten werden gemaakt door burgers om ambtenaren te controleren, niet zodat ambtenaren het volk konden controleren. Staatsbureaucratie bestond praktisch niet. Het regime van individueel klein eigendom binnen de gemeenschap weerspiegelde zich in het politieke leven, gedragen door de belangen van het individu en van de gemeenschap. De burger hing nog van niets af behalve van zijn eigen inspanning. Dus, zelfs terwijl hij in een gemeenschap leefde, wilde hij niet afhankelijk zijn van zijn vertegenwoordigers. Bijgevolg bekeek hij ook de staatsautoriteit die hij had gekozen met wantrouwen. Tocqueville verhaalt (hoewel hij, als liberaal, het idee verdedigde dat de Staat de "tirannie van de meerderheid" moest bestrijden):

"De inwoner van de Verenigde Staten leert vanaf de geboorte dat hij op zichzelf moet vertrouwen in de strijd tegen de kwalen en moeilijkheden van het leven; hij werpt een wantrouwende en ongeruste blik op de sociale autoriteit en doet een beroep op zijn macht alleen wanneer hij er niet zonder kan. Dit wordt vanaf school duidelijk, waar kinderen zich, zelfs in hun spelletjes, onderwerpen aan regels die zij zelf vaststellen en waarbij zij onder elkaar de overtredingen straffen die zij zelf definiëren. Dezelfde geest wordt gevonden in alle daden van het sociale leven. Er doet zich een probleem voor op een openbare weg, de doorgang wordt onderbroken, het verkeer wordt stilgelegd; de buren constitueren zich onmiddellijk tot een beraadsligend lichaam; uit deze geïmproviseerde assemblee komt een uitvoerende macht voort die het probleem verhelpt voordat het idee van een autoriteit die bestaat voorafgaand aan die van de belanghebbenden zich aan iemands verbeelding voordoet. (...) In de Verenigde Staten associëren mensen zich voor doeleinden van openbare veiligheid, handel en industrie, moraliteit en religie. Er is niets dat de menselijke wil wanhopig acht te bereiken door de vrije werking van de collectieve kracht van individuen."

De scheiding der machten was bijna niet-bestaand: het volk besliste alle kwesties, direct of, vooral, door de wetgevende macht, en ontbond uitvoerende functies om de macht niet te concentreren in één man. Zelfs in gevallen waar rechterlijke autoriteit noodzakelijk was, selecteerde het volk als rechter een leek zonder diepgaande juridische kennis; of, zoals in Connecticut, koos het elke zes maanden een professionele rechter; of er werd een jury gevormd uit gewone burgers.

In het volgende artikel zullen we zien hoe de kapitalistische ontwikkeling en de consolidatie van de politieke macht van de bourgeoisie leidden tot een proces van vernietiging van de democratie in de Verenigde Staten.
 

Bron

Gebruik een VPN zoals TOR om deze links te openen:

Strategic Culture Foundation - gecensureerd in de EU 

Door Eduardo Vasco is een Braziliaanse journalist gespecialiseerd in internationale politiek -